ഹൃദിനന്ദനം

ശക്വരി (14) എന്ന ഛന്ദസ്സിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു സംസ്കൃതവൃത്തമാണ് മദനാർത്ത.  ഇതുതന്നെ പ്രാചാരാധിക്യംകൊണ്ട് 24 വൃത്തങ്ങൾ എന്ന ഭാഷാവൃത്തവിഭാഗത്തിലും ഇടം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ഇതിന്റെ ലാളിത്യമാർന്ന പദനിരയാകാം ഭാഷാവൃത്തമായി മാറ്റിയെഴുതുന്നതിനു കാരണം. ഗുരു ഗുരു ലഘു ലഘു എന്ന  ക്രമം 3 വട്ടം ആവർത്തിച്ച് 2 ഗുരുക്കളോടെ അവസാനിക്കുന്നതിനാൽ ഒരു വരിയെത്തന്നെ മൂന്നായി മുറിച്ച് അതിൽ  ദ്വാദശപ്രാസം കൊണ്ടുവരാനാണ് ശ്രമിച്ചത്. 

ഹൃദിനന്ദനം

 

കാടും മലമേടും വിരിമൂടും മലരെല്ലാം

ചൂടും, വനിതേടും കിളിപാടും കളഗാനം

കൂടും പുതുനീടും  മയിലാടും തടമെങ്ങും 

കൂടും കളിവീടും  പ്രിയമോടും സദനം പോൽ

(കൂടുക, നീട് - പ്രഭ/ഭംഗി, കൂട് )

ചെമ്മാർന്നൊരു സമ്മോദക സമ്മാനിത രംഗം

ചിമ്മാതിമ സമ്മുഗ്ദ്ധവുമമ്മട്ടിലെ കാഴ്ച

സമ്മന്ത്രണനിർമ്മഗ്നനു ചെമ്മേ മനമാകെ

സമ്മോഹന സമ്മേളന കിർമ്മീരതരംഗം

(ചെമ്മ് - ഭംഗി,  സമ്മന്ത്രണം - ആലോചന, കിർമ്മീരം - നാനാനിറം)

 

ആകാലികമാകാലികിയേകാവലി പോലെ

ആകാശവുമാ കാന്തിയിലോ കാൺമിതു രമ്യം

എൻ കാമനയാകാമതുതൻ കാന്തത മിന്നാം

നാകാരുഷിയേകാമവ നീകാശമൊടെന്നും

(ആകാലികം - അല്പസമയം മാത്രമുള്ള

ആകാലികി - മിന്നൽ ഏകാവലി - ഒറ്റവരി മുത്തുമാല കാന്തത - സൗന്ദര്യം

ആരുഷി - ഉഷസ്സ് നീകാശം - തുല്യത)

വാരായൊളിതൻ രാജികളായ് രാജിതചിത്തം

മാരാമൃതസാരാംശുവിലാരാമവുമാകാം

ചേരാമതു ധാരാളിമചോരാതിവനുള്ളിൽ

പോരാമതിലും രാഗിണിപോൽ രാഗപരാഗം

(വാർ - ഭംഗി/മനോഹരമായ)

ന്യൂനങ്ങളുമോ നഷ്ടവുമാ നന്ദനമില്ലാ

സൂനങ്ങളുമായ് നന്മകളും നന്ദനമാകാം

സാനന്ദമതോ നല്ലൊരു ഗാനത്തിനു വേണ്ടി

കാനത്തിലെ മൈനയ്ക്കു രവം നൽകിയതാകാം

(കാനം - വനം)

സൗവർണ്ണവുമായ് വത്സകിനാവല്ലരി ലാസ്യം

ഭാവത്തിരയായ് വർഹിണമാവർത്തന നാട്യം

നിൻ വർത്തനമാവട്ടെ, യതിൽ വന്നണയാനീ

കൈവല്യവുമായ് വർണ്ണക കൈവന്നതുമാകാം

(വത്സം : നെഞ്ച് വർഹിണം : മയിൽ വർത്തനം : ജീവിതം/ജീവിതക്രമം

വർണ്ണക : ചായം, മാറ്റ്)

സ്യന്ദം മകരന്ദം മുദസന്ദായകഫുല്ലം

ഇന്ദീവരവൃന്ദം നറുകുന്ദം പുതുഗന്ധം

വൃന്ദാവനമന്ദാനിലഹിന്ദോളനികുഞ്ജം

സ്പന്ദം തുടിമന്ദം ഹൃദിനന്ദം മതിശാന്തം

(സ്യന്ദം - ഒഴുക്ക് ഉറവെടുക്കൽ, ഇന്ദീവരം - നീലത്താമര കുന്ദം - മുല്ല ഹിന്ദോള - തൊട്ടിൽ നന്ദം - ആനന്ദം)

വൃത്തം: മദനാർത്ത

പ്രാസം: ദ്വാദശപ്രാസം

ചേർന്നാൽ തയ സംഭം ഗഗവൃത്തം മദനാർത്താ

AI ഉപയോഗിച്ച് സംഗീതവും ആലാപനവും ഉണ്ടാക്കിയെടുത്ത Youtube വീഡിയോ ലിങ്ക് താഴെ കൊടുക്കുന്നു.

സ്ത്രീ ശബ്ദത്തിൽ മറ്റൊരു പാട്ട്

രാഗവസന്തം

ദ്വാദശപ്രാസത്തിനുപുറമേ ദ്വിതീയകൂടിചേർത്ത് മറ്റൊരെണ്ണം. ഇവിടെ രണ്ടിനും ഒരേ അക്ഷരമാകയാൽ ഫലത്തിൽ ഇത് ഷോഡശമായി.  കുസുമമഞ്ജരി വൃത്തത്തിനു മുൻപിലായി 2 ലഘുക്കൾ ചേർത്ത് അതിനുപകരമായി  അവസാനഭാഗത്തെ 2 അക്ഷരങ്ങൾ കുറച്ചാൽ തടിനിയായി.

രാഗവസന്തം

മലരല്ലിപോലെമുഖ,മില്ലിപോലെ കുനുചില്ലികൾ വളയവേ

കുലവില്ലിലിന്നുകുടമുല്ലകോർത്ത രതിവല്ലഭൻറെ മികവോ

അലതല്ലിടുന്നനിറവല്ലെയെൻ ഹൃദയവല്ലകിക്കുമിഴ പൂ-

ങ്കുലവല്ലികൾ വരികളില്ലപോൽ, തരളപല്ലവങ്ങളവയിൽ

പിടികിട്ടുകില്ലരിയനോട്ടമോ നിശിതചാട്ടുളിയ്ക്കു സമമായ്

ഇടിവെട്ടിവന്നമഴമട്ടിലായ് മധുപുരട്ടിവീണകനലായ്

ചൊടിമൊട്ടിലൂറിയപകിട്ടുചിന്നി മിഴിനട്ടു തൂമതെളിയേ

തുടികൊട്ടിയെൻ പുളകമൊട്ടിടും ഹൃദയമൊട്ടുപൂത്തുവനിയായ്

മതിമത്തമായ് സരളമോർത്തിടുന്ന നിമിഷത്തിലുള്ളലഹരി

പ്രതിപത്തിയാൽത്തരളവൃത്തികൾ പ്രണയകീർത്തനങ്ങളെഴുതും

ജതിനൃത്തമാർന്നു ഹൃദയത്തുടിപ്പു മമചിത്തമോ കനവിലായ്

കതിരൊത്തിരാപ്പുളകമുത്തിനീ തിരികൊളുത്തി നെഞ്ചിനകമേ

അകമൊക്കെയും കനവൊരുക്കുമാ മണിവിളക്കുകൾ ദ്യുതിയെഴെ

പുകയേൽക്കുവാനകിലുപോൽക്കരിഞ്ഞുമണമാക്കിനെഞ്ചുമെരിയേ

മികമോർക്കവേ പിരിമുറുക്കമായ്ത്തിര കണക്കെയാർത്തു നിനവും

മകരക്കുളിർപ്പനി വിയർക്കുമീത്തപമുറക്കമറ്റ നിശിയിൽ

തപവീർപ്പുവന്നു, നെടുവീർപ്പുകൾ  കദനമൊപ്പിവന്നൊരലകൾ

ചപലപ്പഴംകനവിലീപ്പകൽവെയിലു നീർപ്പളുങ്കുമണികൾ

ജപമിപ്പൊഴിങ്ങധരജല്പനം ഹൃദയകല്പനാമുകുളമേ-

തു പടപ്പിലും ഞൊടിമിടിപ്പിലും വരുവതൊപ്പമിന്നനുപദം

വൃത്തം: തടിനി

പ്രാസം : ദ്വിതീയ + ദ്വാദശപ്രാസം

ഇഹസം ജസം ജസജസം തുടർന്നുവരുമെങ്കിലങ്ങു തടിനീ

ഭൂതോദയം

അതിധൃതി (19) എന്ന ഛന്ദസ്സിൽ പെട്ട ഒരു സമവൃത്തമാണ് അമലതരം. ഇതിന് രസരംഗവുമായി ഒരു സാമ്യമുണ്ട്.  മൊത്തം 19 അക്ഷരങ്ങളുള്ളതിൽ ആകെ 3 അക്ഷരങ്ങളെ ഗുരു ആയിട്ടുള്ളൂ, ബാക്കിയെല്ലാം ലഘുക്കളാണ്. 7, 12, 19  എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് ഗുരു വരുന്നത്.

അതേ സമയം രസരംഗം ആണെങ്കിൽ മൊത്തം 16 അക്ഷരങ്ങൾ, അതിൽ ഗുരു വരുന്നത് 5, 6,11, 12, 15, 16 എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ മാത്രം. ഇതിൽ ആറാമത്തെയും, പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും പതിനഞ്ചാമത്തെയും   ഗുരുക്കളെ  ഈരണ്ടു  ലഘുക്കളാക്കി മാറ്റുന്നു. സ്വാഭാവികമായും വരിയുടെ നീളം 16ൽ നിന്നും 19 ആയി മാറും, എന്നാൽ ഇവ രണ്ടും  ചൊല്ലാനെടുക്കുന്ന സമയം ഒന്നു തന്നെയാണ് എന്നും കാണാം.

ഉദാഹരണമായി,

നവ മുകുളം പോൽ, കവനമുയർത്താമവയെന്നിൽ - രസരംഗം 

നവ മുകുളം പടി കവനമുയർത്തിടുമവയിവനിൽ - അമലതരം  

ദ്വാദശപ്രാസം കൊടുത്തതാണ് ഇത് എഴുതിയിട്ടുള്ളത്. ഓരോ വരിയിലും 2,9,18 എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരേ അക്ഷരമാണ് വരുന്നത്. അങ്ങനെ 4 വരികളിലായി മൊത്തം 12 തവണ ഒരേ അക്ഷരം ആവർത്തിക്കുന്നു   

ഭൂതോദയം

ഉലയുമൊരാർദ്രത വലയുമൊരാകുലനിനവലകൾ

ജ്വലനമണഞ്ഞുമിതുലനകനൽ പുകമറതലയിൽ

കലയഴിയാനിതു ഹലമെരിയാൻ മതി വൃതനിലയിൽ

പലദിനമായിതു ചലനവിഹീനവുമൊരു ശിലപോൽ

ചിതറിയചിന്തന സതതമുയർന്നൊരു വിപിനതതി

ബത,യറിയില്ലൊരു ജിതമനകാമനവഴി വിതതം

ഭൃതമറിവിൻ മധുവിതളിടുവാനൊരു ഹൃദയതടം 

ഋതവിധിയാലൊരു വ്രതസമയം പരിചൊടുമുതകാം

ചിരസമയം മനവിരസവുമാം ദിനമനവരതം

സുരഭിലമാമൊരു തരളകിനാവല പുതുകിരണം

സ്ഫുരണവുമേറ്റതു മരതകമാം നിറലയഭരമായ്

ത്വരയുണരും ഹൃദിതിരകളിലോ പുതുനിരനിരയായ്

അനലവിരാഗത കനലെരിയുന്നൊരു ജനമനമേ

വിനയെരിയുന്നതിലനഘ വിശോകത നിറകനകം

തനതുനിഭാലന നിനവുപടർന്നൊരു മമമനമേ

നനവുപകർന്നിടു, ദിനമുഖമായ്പ്പകരുക ഖനകം

കപടവുമാം പലചപലകിനാമണിനിറയെ പതിർ

അപചയമായ് കള,യുപചിതിയായ് ത്തരു പുതിയപഥം

സപദിമനസ്സുണരുപരതിയാൽ തിരയുവതു പരം 

ഉപഗതമായ് മനമുപവനമായൊരു പുതുവിപലം 

അളവിലടിഞ്ഞൊരു കളവുകളങ്കവുമടിയിളകും

കളയകലേ, കനിവിളയുവതോ നലമണിമുളകൾ

ഇളവെയിലേറ്റതു വളരുവതുണ്ടൊരു ചിതിവിളപോൽ

ഉളവറിയുന്നൊരുതിളമനമാം കുളിരൊരു പുളകം

വികലതയും മനവികടതയും സ്വയമെരിയുകയായ്

അകമനചൂളയിൽ പകരുക നീരലയൊരുശകലം

പ്രകരജലാശയമകരിവിഭാവന നിധിനികടം

പ്രകടവുമായ് വനമുകരി വിരിഞ്ഞൊരു ഋതുനികരം

കദനകുതൂഹല ഹൃദയമുണർന്നൊരു പുതുസദനം

മദനമനോഹരമദഭര രാഗവുമനുപദമായ്

പ്രദസുഭഗം നറുവിദലസുമംസമ മമവദനം

തദനുവരും തിരയുദധിദധി ദ്യുതിയതിലുദയം

സവനകരം വരുമവനിയിരുൾ മറയഴിയുവതായ്

അവഗതമാം മനഭുവനവുമോ പ്രഭവഴിയുവതായ്

അവനശിഖാമണി കവരുകിരുൾമറ മമശിവനേ

നിവരുകനീയൊരു കുവലയമായ് പ്രഭു മനമിവനിൽ

തൃമധുരഭാവനയമലതരം നറുകലികമണം

ഭ്രമരമണഞ്ഞൊരു കമലദളം തരുമിനിയമദം

പ്രമദവനം പരനിമ കവരുന്നതിനഴകുമതിൽ

ദ്രുമസദൃശം ലതസുമലസിതം കിസലയകമനം

വൃത്തം : അമലതരം

പ്രാസം : ദ്വാദശപ്രാസം

പദപരിചയം

കല : കരിഞ്ഞ പാട്

ഹലം : വൈരൂപ്യം

വൃത : മറയ്ക്കപ്പെട്ട/ഒളിക്കപ്പെട്ട

സതതം : നിത്യവും/എല്ലാപ്പോഴും

തതി : വിസ്താരം/സമൂഹം/കൂട്ടം/

വിതതം : ദൂരെ

പരിചൊട് : ഭംഗിയായി/വേണ്ടതുപോലെ

അനവരതം : തുടർച്ചയായി

തനത് : തൻറേതായ

നിഭാലനം : ആത്മജ്ഞാനം

ദിനമുഖം : പ്രഭാതം

ഖനകം : ഖനി

ഉപചിതി : ഐശ്വര്യം/കൂട്ടിവയ്പ്പ്,/‍വര്ധന

സപദി : വേഗം

ഉപരതി : വിരക്തി

പരം : പരമമായത്, ഏറ്റവും ശ്രഷ്ഠമായത്

ഉപഗതം : നേട്ടം, സമ്പാദ്യം

വിപലം : നിമിഷം

ചിതി : പ്രജ്ഞാനം/ഗ്രഹണം/അറിവ്/ ചൈതന്യം

ഉളവ് : ഉണ്ടാകല്‍, ഉദ്ഭവം

തിള : പ്രകാശം

പ്രകര : അധികം ചെയ്യുന്ന

മകരി :  സമുദ്രം

നികടം : അടുത്ത്

മുകരി : മുല്ല

നികരം :  സമ്മാനം/നിധി

പ്രദ : പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന

വിദല : വിടർന്ന

തദനു : അതിനു ശേഷം

ഉദധി : സമുദ്രം

ദധി : പാൽ/തൈര്

സവനൻ : സൂര്യൻ

അവഗത : അറിഞ്ഞ/പഠിച്ച/മനസ്സിലാക്കിയ

അവനം : രക്ഷണം/പാലനം/‍പോറ്റൽ

കിസലയം : തളിര്

കമനം : അശോകവൃക്ഷം

അമല തരാഭി ധമിഹ നജനം സന നഗ വരികിൽ